PALAMUT (Sarda sarda, Scombridae, Perciformes)
Türkiye deniz balıkçılarının düşlerini süsleyen, özellikle Ä°stanbul balıkçıları için Ä°stanbul’un tarihi kadar eski olan palamut amatörleri peÅŸinde koÅŸturan balıklardandır. Dilimizde yaşına dolayısı ile boyuna göre deÄŸiÅŸik isimlerle anılır en bilinen isimleri çingene palamutu, palamut ve toriktir. Tüm isimlerinin listesi ve boyuna sınıflandırılması alttaki tablodaki gibidir. Bu arada palamut yabancı amatörlerin de bilip tanıdığı bir balık...
Sinarit (Dentex dentex)
Karagöz, bilimsel adı ile Sparidae familyasının sert, güçlü, az bulunan ve iri bir balığıdır. Etinin de lezzetli olması diÄŸer özelliklerine eklenince amatörlerin düşlerini iÅŸgal eder. Bilimsel adı Dentex dentex’dir. Dilimizde sinarit olarak bilinirken yabancı kaynaklarda common dentex (USA, Ä°ng.), Porgy (USA), Dentice (Ä°tl), Dentol, Denton (Ä°sp) gibi isimlerle de rastlanır. Bununla beraber yabancı kaynaklarda sıkça...
KARAGÖZ Sparidae, Perciformes, Diplodus vulgaris
Yurdumuzun tüm denizlerinde yaşayan karagöz balığı, ılıman denizlere özgü bir balıktır. karadeniz'de de bulunmakla beraber sayıca Marmara ve Akdenizde olduğundan daha azdır. Türkçe'de bazen tahta balığı, çırpıntı, karakulak ama daha çok karagöz olarak tanınırken diğer dillerde blacktail bream, twoband bream (ABD), avlias, kampanas, kakarelos (Yun), sargo mojarra (İsp.), sparus negro (Rom.), amarel (Pol.) adları ile...
ÇİPURA- ÇUPRA, Sparidae, Perciformes, Sparus
 Ege’nin meÅŸhur balığı çipura (Çupra) veya alyanak. Yurdumuzda çipura, çıpra, çupra, alyanak veya mendik diye bilinir, yarım kiloya kadar olanlarına lidaki, bir kiloya kadarlarına da kaba lidaki denir. DiÄŸer dillerde gillthead seabream (Ä°ng., ABD), dorado (Ä°sp., Fra., Pol.), goldbrassen (Alm.), Tsipoura (Yun.) gibi isimlerle bilinir. Vücudu yanlardan basık, yüksek bir sırt profiline sahiptir; bu ona...
LEVREK Ä°spendek (Seabass, perchia, seebarsch)
Kurnaz, ürkek, yakalandığında mücadeleci olan levrek, avının zorluğu, az yakalanması ve çok lezzetli eti ile amatörler arasında aranan, yakalayana prestij kazandıran bir balıktır. Moronidae familyasından olup Doğu Atlantik kıyılarında Norveç'ten Kuzey Afrika kıyılarına kadar, bu arada Akdeniz Marmara ve Karadeniz'de de bulunur. Yabancı kaynaklarda sea bass (ABD), European seabass (İng), perchia (İtl), gemeiner seebarsch (Alm),...
LÜFER Boğazın efendisi (bluefish, choppers, skipjack)
Gezici balıklardan olan Lüfer, Karadeniz'le Ege Denizi arasında dolaşır. Büyümesinin aşamaları içinde değişik isimler alır. Buna göre: boyları, 10 santimetreye kadar olarılar defheyaprağı, 15-18 santimetreye kadar olanlar çinakop, 18-25 santimetreye kadar olanlar sarıkanat, 28-35 santimetreye kadar olanlar lüfer, 35 santimetreden fazla olanları da kofana diye adlandırılır. Seyrek olarak kofanaların 60 santimetreyi aştığı, hatta 1 metreye...
AKYA BALIĞI, Kuzu, Çıplak, Sarıkuyruk, Lichia amia, Leerfish
Güçlü, mücadeleci ve günümüzün nadir yakalanan balılarından akya, yöresel olarak çıplak, kuzu balığı, leka ve bazen de iskender balığı gibi isimlerle de anılır. Yabancı kaynaklarda leerfish, (İng., ABD), lichia (Alm.), lichi amie (Fra.), palomide (İsp.), litsa (Yun.) gibi isimlerle bulunabilir. Vücudu elipse yakın yanlardan basıkdır. Sırtı mavi veya yeşil-kahverengi, yanal çizginin altı parlak beyazdır. Gençlerinde...
TEKÄ°R (Mullus surmuletus)
Karadeniz dışında diğer denizlerimizde yazın rastlanır. Boyları 15-35, en çok 25 santimetre olabilir. Kumluk, çamur veya taşlık kıyı kesimlerinin 3 metreden 100 metreye kadar derinlerinde gidip gelerek yaşar. Diplerdeki kabuklular, böcekler ve diğer canlılarla beslenir. Yaz aylarında üreyip yapışkan yumurtalarını 10-60 metre derinlere bırakır. Etinin lezzeti, eski Roma çağlarından beri namlıdır. Bol avlanılan, ekonomik değeri...
TRAKONYA (Trachinus draco)
Denizlerimizde yaşayan en zehirli balıklardandır. Ortalama 17-18, en çok 35-40 santimetre boya erişir. Hareketsiz bir balıktır. Fakat deniz dibinde avlarına karşı çok süratlidir. Zehirleri bir insanı sakat bırakabilir. Bu nedenle dikkat edilmelidir. Denizden çıktıktan, hatta öldükten sonra dahi zehirliliği devam eder. Özel olarak avcılığı yapılmaz. Aynı zamanda çarpan balığı olarak adlandırılan trakonya, küçük balık ve...
TÄ°RSÄ° (Alosa fallax)
Boyları 30-33 santimetreye ulaÅŸabilen tirsi, bir karadeniz balığıdır. Ä°stanbul BoÄŸazı ve Marmara’da az bulunur. Kıyıya yakın yerlerde sürü ile yaÅŸarlar. Ãœreme mevsimleri ilkbahardır. Yumurta bırakmak için acı su bölgelerine ve nehirlere girerler. Sardalya ailesinden bir balık oları tirsi; taze, tuzlama ve tütsülü olarak yenir. Ekonomik deÄŸeri yüksektir.
TRANÇA (Pagrus ehrenbergi)
Mercan ailesinden ve fangri ile aynı türdendir. Ege’nin ünlü balığıdır. Sıcak ve ılık denizlerin 20-25 metre derinlerinde yosun ve bitki örtülü kumluk veya taÅŸlıklarda tek başırıa yaÅŸar. Boyu 30-50, en çok 75 santimetre olur. Kış aylarında 150 metre derinlere iner. Kuvvetli çenesi ve diÅŸleriyle her türlü kabukluyu kırıp yiyebilir. Aynca dip hayvanları ve balıklar da...
YAZILI HANÄ° (Serranus scriba)
UzunluÄŸu en çok 25 santimetre olabilen yazılı hani, kendi türünün tipik bir ömeÄŸidir. Belli bölgelerde yalnız yaÅŸar. Levrek balığı ailesindendir. Kendinden küçük balıklar, karides gibi kabuklularla beslenir. Yaklaşık 30 metre derinlerde, belirli bölgelerde yanlız yaÅŸar. BaÅŸ kısmındaki çeÅŸitli renk ve süslemelerden “yazılı” ismini alır. Ãœremeleri mayıs-haziran arasında olup cins ve türlerine göre 18-900 bin yumurta...
ZARGANA Balığı (Belone belone)
60-70 santimetre bazen de 1 metre uzunluÄŸu varan zargana, ortalama 18 yıl yaÅŸar. Hamsi, çaça, çamuka ve kıraça gibi küçük balıklarla besinlenir. Ilıman denizlerimizin yerli balıklarındandır. Kılıç balığı baÅŸlıca düÅŸmanıdır. Yapısıyla gayet çevik ve süratli bir balıktır. Kendini korumak için su yüzeyine sıçrayarak da yüzebilir. Eti yönünden deÄŸerlidir. Ä°lkbahardan sonbahara kadar üreme sürecinde 30-50...
SİVRİBURUN KARAGÖZ (Diplodus puntazzo)
Karagöz balıkları, Marmara, Ege ve Akdeniz kıyılarımızın en tanınmış balıklarındandır. Karadeniz Bölgesi’nde de rastlanır. 0-400 metre derinliklerde yaÅŸar. Sivriburun karagöz, 35 santimetreye kadar büyüyebilen, sürü halinde yaÅŸayan, mevsimsel olarak beslenme, üreme, kışlama gibi nedenlerle oldukça uzun mesafelerde göç eden bahklardır. Kıyıların taÅŸlık, çakılları arasında bitkileri ve küçük kabuklularla besinlenir. Bu balıkların mensup olduÄŸu spridea familyasına...
SARIAÄžIZ (Argyrosomus regius)
Sıcak ve ılık denizlerde 100-150 metre derinliklerin taşlık, mercan, kayalık bölgelerinde yaşar. Etçil bir balıktır. Kendinden küçük ne bulursa yer. Ortalama boyu, 50-60 en çok 2 metre ve 75 kilogram olanlarına da rastlanır. Etinin lezzet ve verimliliği ile bolca avlarıılmasından dolayı ekonomik değeri yüksektir. Fazla gezici bir balık değildir. Denizin ısı şartlarına göre bahar ortalarından...
SARIGÖZ (Spondyliosoma cantharus)
Sparidae ailesinden bir balıktır. Boyları 50 santimetre olabilir. Anatomisi karagöze benzer. Ilık sahil bölgelerinde ve bunların uzantısı ılıman denizlerde yaÅŸar. Karadeniz’de az bulunur. YaÅŸam çevresi kayalık ve kuytu yerlerdir. BaÅŸlıca besinleri küçük kabuklular, deniz soluncanları ve özellikle karidestir. Etleri de karagöz ve mercan gibi beyaz, gevrek ve lezzetlidir. Ãœremeleri, erken ilkbahar aylarından baÅŸlayarak yaz sonuna...
PÄ°SÄ° (Pleuronectes platessa)
Ortalama 30-40 santimetre boy ve 250-350 gram ağırlıkta olabilen, ekonomik değeri yüksek balıklardan biridir. Denizlerin kumlu, çakıllı diplerinde, kabuklular ve yumuşakçalarla beslenip, 15-18 yıla kadar yaşar. Sıcak ayları diplerde geçirip, kışın sahillere yaklaşır. Acı sulara, nehir ağızlarına kadar sokulur. Bir diğer türü de tatlı sularda yaşar. Üremelerini ocak-mart arasında 5-6° C. sularda yapar. 800,000-1 milyon...
SARDALYA (Sardine pilchardus)
Sürü halinde, yazın orta, kışın derin sularda yaÅŸayan gezici balıklardır. Eskiden deniz üstünü ateÅŸin aydınlatmasıyla avcılığından ötürü ateÅŸ balığı diye de tanınır. Boyları, ortalama 15 santimetre en çok 20-22 santimetre olur. Deniz içinde henüz yumurtadan çıkmış balık yavruları ve planktonları yiyerek beslenir. Karadeniz, Marmara, Çanakkale BoÄŸazı Bölgesi ve Kuzey Ege’de bol bulunur. Etinin lezzeti ve...
ORKİNOS (Thunnus thynnus) Ton balığı
Denizlerimizde yaÅŸayan iri ve çok deÄŸerli bir balıktır. Uzunlukları 3-4 metre ve ağırlıkları da 100-150 kilogramdan 800 kilograma kadar olabilir. ÇeÅŸitli türleri vardır. Orkinos, sürü halinde yaÅŸayan gezici balıklardandır. Yazın Karadeniz’e çıktıktan sonra sonbaharda Marmara’ya ve oradan da Ege’ye geçerek hemen bütün Akdeniz’i dolaşırlar. Bu gezilerinde saatte 40-60 kilometre hızla yol alabilirler. Genel olarak üst...
MÄ°NAKOP (Umbma cirrosa)
Kötek balığı da denir. Bütün denizlerimizin taşlık, kayalık bölgelerinin 100-150 metreye varan derinliklerinde, dibe yakınlarında yalnız yaşar. Zaman zaman acı sulara ve nehir ağızlarına da girer. Eşkina ve sarıağızla aynı türdendir. Yumuşakça, kabuklu ve kurtlarla beslenir. Yaşadığı bölgenin şartlarına göre üremesini nisandan ağustosa kadar sürdürür. Sert ve beyaz etinin lezzeti levreğe yaklaşır.
ORFOZ (Epinephelus guaza)
Hani türünden ve levrekle akrabadır. Ortalama 60-70 santimetreden 1-1,5 metre boy ve 30-40 kilogram ağırlığa erişebilir. Ege ve Akdeniz balığıdır. Taşlık, kumluk ve yosunlu sahil bölgelerinin 8 metreden 150 metre derinliklerine kadar yalnız yaşar. Etoburdur. İrili, ufaklı kabuklular ve yumuşakçalarla beslenir. Eti çok lezzetli olmakla beraber yaşlıları kuru ve lifli olur. Denizlerimizde az bulunmasına rağmen...
MIÄžRI (Conger conger)
2-3 metre boydan 50-60 kilogram erişebilen, 30 yıla kadar ömrü olan, yazın sığ suların, kışın 150 metre derinliklerin taşlık, kumlu ve çamurlu zeminlerinde yaşayan bir balıktır. Nehirlere giremez. Sert, hareketli ve yırtıcıdır. Su içinde bulduğu her canlıyı yiyebilir. Gündüzlerini yatarak geçirip, karanlıkta avlanır. İlk ve sonbahar arası 100-150 metre derinlerde, açık denize, 3-5 milyon yumurta...
MERCAN (Pagellus erythnnus)
Sıcak ve ılıman denizlerin en ünlü balıklarındandır. Denizlerimizde karagözle beraber büyük bir aile oluÅŸturur. Marmara, Ege ve Akdeniz’de yaygındır. Boyları yaklaşık 20-30, en çok 70 santimetre olabilir. Etçildir. Kabuklular, yumuÅŸakçalar ve küçük balıklarla beslenir. Denizlerin taÅŸlık, kayalık bölgelerinde sahillere yakın yaÅŸar. DiÄŸer mercanlar gibi hermafrodit fiziÄŸi ile hem erkeklik, hem de diÅŸilik karakteri göstererek bahar...
MEZGİT (Merlarıgius euxmus)
Marmara ve Karadeniz’de bol, diÄŸer denizlerimizde az rastlanır. Boyları 20-40 santimetre olabilir. Gelincik ve bakalyaro ile aynı türdendir. 30-40 metrenin altındaki derin sularda yaÅŸar. Gündüzleri yüzeylere çıkarak, hamsi, sardalya gibi sürü halindeki küçük balıkları avlayarak beslenir. Bölgesel ÅŸartlara göre ÅŸubat-mayıs arasında üreme yapar. Lezzetli eti ve her mevsimde bolca avlarıılmasıyla ekonomik deÄŸeri yüksektir.
