..AVmarketi.net..

Oldukça büyük olan Cyprinidae familyasından Cyprius Carpio Carpio, bu bizim bildiÄŸimiz sazan, tüm familyaya adı verilen sazan. Tatlı suların sevimli, adına uluslararası yakalama yarışmaları düzenlenen iri kıyım balığı. Her amatörün mutlaka bir sazan anısı vardır. Yabancı kaynaklarda Carp, Karp, European carp, Common carp, Miror carp, Karpfen gibi isimlerle geçer. Yurdumuzdaki adı Sazandır, adi pullu ve bekir diye de anılır. Sırtı koyu zeytin yeÅŸili, yanları sarımsı yeÅŸil, karnı kirli sarıdır; vücudu pullarla örtülüdür. Yüzgeçleri çok geliÅŸmiÅŸtir, sırt yüzgeci uzun ve tek parçadır. Anüs ve sırt yüzgeçlerinin hemen baÅŸlarında iliÅŸken sert dikenimsiler vardır; bunlar ele batmaz ama aÄŸ atılması durumunda veya yakalanan balığın aÄŸ livarda muhafaza edilmeleri sırasında kuvvetli takılmalara hatta balığın aÄŸdan sertçe alınmaya çalışılması durumunda aÄŸlarda deliklere neden olurlar. Kuyruk yüzgeci iri ve güçlüdür. ÇoÄŸu zaman yan yüzgeçleri hariç diÄŸer yüzgeçleri kırmızımsıdır. Pek çok farklı türü vardır. Bu türlerden Türkiye’ de de görülebilen bazıları alttaki gibidir.

Adi Sazan
Muhtelif Aynalı Sazan Türleri
Pulsuz Sazan

Özellikle aynalı sazan diye bilineni en makbul olanıdır. Eti daha lezzetli, daha az kılçıklıdır. Aynalı sazanın iri pulları vücudunda düzensiz bir ÅŸekilde yerleÅŸmiÅŸtir veya çok nadir görülen bir türünde tüm vücudu iri pullarla kaplıdır, bu pul yapısına göre de muhtelif türleri vardır; yabancı kaynaklarda bu farklı türler farklı adlarla anılırlar ancak Türkiye’ de biz hepsine birden aynalı sazan diyoruz. Aynalının daha üstün olan özelliklerinden dolayı onun adi sazanın ıslah edilmiÅŸ bir türü olduÄŸu da söylenir. Hatta bir göle eÅŸit miktarda aynalı ve eÅŸit miktarda adi sazan salınırsa uzun bir süre sonunda baskın gen olan adi sazanın öne çıkacağı gölde sadece adi sazanların üreyeceÄŸi söylenmektedir ama böyle bir deney henüz yapılmadı.

Sazan balığı Asya kökenlidir, milattan önce 1000 yıllarında Çin’de kültür balığı olarak besin amaçlı üretilmektedir. Buradan Japonya’ ya Avrupa’ ya, Amerika’ ya (1877) ve Afrika’ya da getirilip besin veya süs balığı olarak yetiÅŸtirilmiÅŸtir. Bununla birlikte Tuna nehrinde bulunan ve ÅŸimdi soyu tükenmekte olan bir yabani sazan türünün bugünkü Avrupa’da yaÅŸayan sazanın atası olduÄŸu da sanılmaktadır. Japonlar sazanın süs balığı olarak üretilmesini saÄŸlamış, Koi Carp adı ile siyah, kırmızı, portakal renklerinde sazanlar yetiÅŸtirmiÅŸlerdir. bazı tropikal ülkelerde doÄŸal ortamlarda da bu renklerde balıklar bulunmakla beraber (alttaki resimler 1, 2 ve 3) Türkiye’ de yakalanan sazanlarda bu renkliliÄŸin görüldüğüne dair bilgi bulamadım. Sazan balığı halen büyük oranda ticari amaçlı besin kaynağı olarak üretilip satılmaktadır.

AÄŸzı vücudunun alt tarafında, büyük deÄŸildir, körüklüdür ve diÅŸi yoktur. DiÅŸ yerine alt çenesinde pürüzlü bir ÅŸerit vardır. Vücut yapısı ve aÄŸzı dipten beslenmeye çok uygundur. Ãœst çenesinde aÅŸağı sarkan iki duyu organı (bıyık) vardır. Bu bıyıklarla dibi araÅŸtırır bulduÄŸu bitki köklerini, solucanları, larvaları, tohumları dibi kazarak çıkarır yer (Resim 4). Bu beslenma ÅŸekli ile adeta yaban domuzunu andırır, ve ilk defa getirilip salındığı göllerde bitki topluluklarına ve ekolojik ortama zarar verdiÄŸi gözlenmiÅŸtir. Bu dibi kazarak yemlenme sırasında toprak altında sıkışmış gazlar su yüzüne çıkarak sazan’ ın yerini ve yemlenmekte olduÄŸunu belli eder. (Yalnız çapak ve kadife gibi balıklar da bu ÅŸekilde yemlendiÄŸinden onlarda kabarcık çıkmasına sebep olurlar, bu durumda her kabarcık sazan anlamına gelmeyebilir) Sazan zaman zaman küçük balıklar ve su yüzündeki böcek,tohum ve larvaları da yer. Su yüzeyini ekmekle yemleyerek bu ÅŸekilde yemlenmeye alıştırılan sazanlar, iÄŸneye takılıp atılan ve su üstünde yüzen ekmek parçaları ile de avlanırlar.

Yeni Zelanda’ dan Sazan	Yeni Zelanda’ dan Sazan
Endonezya’ dan Alaca Sazan	Sazan Yemlenirken Dibi Kazar

Küçük sazanlar genelde aynı suda bulunan turna, yayın, sudak, levrek gibi yırtıcılara yem olurken, büyüyüp 3 yaşına gelmiÅŸ olanları üreme aktivitesine baÅŸlar. Nisan ayından baÅŸlayarak Haziran’a kadar olan sürede; suların ısınarak 17 – 20 derece sıcaklığa varması ile sığ sularda büyük ÅŸapırtılarla yumurta dökerler. Yumurta dökümü sırasında diÅŸili erkekli gruplar halinde toplanırlar, gruptaki erkek balık sayısı diÅŸiden fazladır. 47 cm boyunda bir diÅŸi yaklaşık 300,000 yumurta dökebilir balık büyüdükçe yumurta dökme kapasitesi de artar; yumurtalar yapışıcı olup dipteki otlara veya taÅŸlara yapışırlar. Sazan daha sonra yumurtaları veya yavruları koruyucu bir giriÅŸimde bulunmaz. Yumurtalar 4 veya 8 günde açılır ve yavru sazanlar yüzmeye baÅŸlar. Yumurtlama esnasında oltaya vurmaz. Büyüyüp 1 kilo civarında ağırlığa ve boya ulaÅŸmış sazanların iri yayın ve dev turnalar dışında tek tehlikeli düşmanı insandır. 50 yıl ömrü olduÄŸu sanılmaktadır. En büyük sazan 1998 de Romanya’ da özel mülkiyete ait olan Sarulesti gölünde yakalanmıştır. Ağırlığı 37 kilo 400 gram, türü aynalıdır. Bundan bir küçüğü ise 37 kilo, 120 cm boyundadır; 9 yaşında olduÄŸu sanılmaktadır. Yaz boyunca iyi av veren sazan havaların soÄŸuması ile derine çekilir ve hareketsizleÅŸir. Kışın sazan avı olmaz, bununla beraber; yabancı kaynaklarda çok nadir de olsa kışın yakalanan sazanlara ait bilgiler yayınlanmaktadır. Ancak bu av rastgeledir, genelde baÅŸka balık için atılan oltaya vuran sazanlar yakalanır ve kışın sazan avı olmaz genellemesini bozacak miktara eriÅŸmez. Sazan gece ve gündüz yemlenir; bu nedenle avcılığı gece de yapılabilir. Gece yakalanan balıklar genelde daha iri olmakla beraber bu kesin bir kural deÄŸildir.

NERELERDE BULUNUR

Çok değişik şartlara adapte olup yaşabilmesine rağmen, genelde büyük, hafif akıntılı veya durgun suları daha çok severler, ama nehirlerde de rahatlıkla yaşarlar. Sazan derin dip yamaçlarında, dibi taşlık kayalık yerlerde pek bulunmaz. Hafif eğimle derinleşen, otluk, dibi kum veya çamurla kaplı yerlerde, derelerin göllere döküldüğü ağızlarda daha çok bulunur. Akarsularda ağaç kökleri, kovuklar. suların mendereslerle anaforlar yaptığı bölgeler sevdiği yerlerdendir. Gençlerini daha sığ sularda yakalamak mümkün iken yaşlı ve iri balıklar daha derin sularda kıyılardan uzaklarda olmayı tercih eder. Sıcak seven bir balık olduğundan yaz boyunca genelde güneşin ısıttığı sığlıklarda dolaşır ve yemlenir. Kışın derine çekilir. Ayrıca hemen hemen çoğu balıkta görülen bu davranışın fiziksel açıklaması da şöyledir: Yazın özellikle derin sularda suyun üst tabakasının daha sıcak alt tabakasının daha soğuk olması ve bundan kaynaklanan yoğunluk farkı neden ile iki tabakanın birbirine karışmadan kalması sonucu oluşan hatta THERMOCLINE denir. (Bu hat zaman zaman balıkbulucu ses dalgalarında ikinci bir yansıma yaratarak ekranda sahte dip görüntüsü verir) Zamanla alt tabakada oluşan organik bozulma ile de oksijen miktarı azaldığından sazan gibi balıklar derinlere gitmez ve sığlıklarda hem daha rahat nefes alır, hem de daha rahat yemlenir. Havaların serinlemesi ile sularda serinleyerek alt üst tabakalar arasındaki sıcaklık farkı azalır ve tabakalar birbirine karışmaya başlar; böylece üst tabakanın bol oksijenli suları dibe de taşınır. Bu dönemde sazan da derine çekilerek yüzeye göre daha sıcak olan sularda kışı geçirir.

AVLAYALIM

Güçlü ve mücadeleci olan sazanın avcılığı oldukça zevklidir. Sazan avı için dünyada uluslararsı yarışmalar düzenlenmektedir.

Ayrıca buradan sonraki kısımlar kadife, çapak gibi diğer bazı balıkların avlanmaları ve yemlerine de referans olacağından da önemlidir.

Genel olarak sportif sazan avcılığı iki kısımda incelenebilir.

1. Dip Oltası

a. Çökertme (dip oturtması) takımı

b. Parakete

2. Şamandıralı takım

Sazan avcılığına geçmeden önce kullanılabilecek yemlere ve yemleme tekniklerine göz atmakta fayda var.

Sazan Yemleri ve hazırlanışı

Sazan avında yem olarak kullanılacak oldukça fazla türden yem var. Başka balıklarda bu çeşitliliği bulmak gerçekten zor ama burada unutulmaması gereken balığın alıştığı yemi tespit etmek, veya devamlı avlanılan bölgede periyodik yemlemeler yaparak balığı belli bir yeme alıştırmak. Bu ikinci şık her zaman mümkün olmaz o nedenle sazan avında yem bakımından tedarikli olmakta fayda vardır. Tabii bir de sazanın her zaman sevdiği, itibar ettiği yemler vardır ki bunları devamlı bulundurmakta fayda var. Şunu da hatırlatalım, burada belirtilen yemler dışında sazan avında yöresel olarak kullanılan çok fazla yem olabilir; bu türden bilgiye sahipseniz ve yemin başarısı kanıtlanmış ise yazın bu bilgiyi paylaşalım. Şimdi sıra ile göz atalım.

Mısır : Mısır sazan avında en çok kullanılan ve sazanın severek yediÄŸi bir yemdir. Mısır hazır konserve olarak alınabileceÄŸi gibi kendiniz de hazırlayabilirsiniz. Hazır konserve alacaksanız tatlı mısır tercih edin (sweet corn) sazan tatlı sever. Kendiniz hazırlayacaksanız mısırı çiÄŸ iken tane olarak koçandan temizlemeli 24 saat suda bıraktıktan sonra 2 veya 3 saat haÅŸlamalı. Bu ÅŸekilde haÅŸlanan mısır suyu ile birlikte cam kavanozlarda saklanabilir. Ben bazen haÅŸladığım mısırı ikiye bölüyorum bir kavanozu sade saklarken diÄŸerinin suyuna iki diÅŸ sarmısak kıyıyorum. Sazan bu kokuyu sever. Ancak sarmısak mısırın rengini açar, beyazlaÅŸtırır bunu önlemek için suya az miktarda kırmızı toz yemek boyası katmak gerekiyor bunu baharatçılarda bulabilirsiniz. Mısır iÄŸneye iÄŸne boyutuna göre 2 veya 4 adet takılabilir. Bazı uygulamalarda fazla koku vermesi ve yemleme amacı ile iÄŸneden yukarı kaydırılan mısır taneleri kösteÄŸe dizilir, bu ÅŸekilde kösteÄŸe 7 – 8 adet mısır tanesi dizdikten sonra iÄŸneye de iki veya dört adet mısır takılır. Bazen mısır iÄŸneye çiÄŸ olarak da takılabilir bu durumda daha taze süt mısırı denilen mısırları tercih etmek gerekir.

Hamur ve Ekmek : Hamur hazırlanması çok farklı şekillerde oluyor. Kendiniz hazırlayabileceğiniz gibi herhangi bir ekmek fırınından hazır ekmek hamuru da alıp kullanabilirsiniz. Hazır hamura koku ve tat için bir miktar toz veya ince yontularak hazırlanmış ayçiçek küspesi ilave edebilirsiniz. Ben artık pek hamur hazırlamıyorum ve kullanmıyorum o nedenle tarif vermiyorum ama denenmiş sağlam bir tarif bulursam veya sizlerden böyle bir tarif gelirse yayınlarım. Ayrıca hazır hamur yemler de satılmaktadır. Ekmek de sazan avında yem olarak kullanılır bir parça kabuklu ekmek doğrudan iğneye takılarak su üstüne atılarak kullanılabileceği gibi; avlanılan gölün suyu ile hafifçe ıslatılıp yoğurularak yumuşak hamur haline getirilmiş ekmek içi de iğneye takılabilir. Bu şekilde kullanılacak ekmek hamurda olduğu gibi iğneyi saracak şekilde top veya armut şeklinde takılır.

Ä°rmik : Ä°rmik sazan avında ve yemlemesinde her zaman kullanılabilen sazan’ ın severek yediÄŸi yemdir. Hazırlanışı da gayet basit. Ava giderken yanınıza biraz toz ÅŸeker katılmış irmik alın (toz ÅŸeker olmasa da olur). Av yerinde hemen suyun başında bu irmiÄŸe avlanacağınız gölden çok azar azar su katıp bir çubukla karıştırın irmik sakız gibi olacaktır. Su katarken dikkat edin fazla su bozar. Bu karışıma koku için az çiçek yağı veya küspe de ilave edilebileceÄŸi gibi bu iÅŸ için özel olarak hazırlanmış kokulandırıcı toz veya sıvılarda ilave edilebilir. Daha sonra bu bu sakızlaÅŸmış irmik hamuru eczaneden alacağınız 20 ml.lik plastik bir enjektöre doldurulur. Tabii iÄŸneye ihtiyaç yok atabilirsiniz. Ä°rmik hamuru enjektör yardımı ile istenilen miktarda iÄŸne üzerine sıkılarak sarılır. Bu yem bazen iÄŸne sapına ve palasına sarılır, iÄŸne aÄŸzına da küçük bir solucan veya larva takılması ile kullanılır ve çok etkilidir.

Makarna : Düdük makarna tabir edilen ince içi boş makarnalarda yem olabilir. Makarna hafif tuzlu suda haşlanır. Dikkat edilmesi gereken; makarna çok haşlanırsa iğneye takılmaz parçalanır, az heşlansa da aynı şey olur, kıvamı iyi tutturmaktır. haşlanmış makarna bir kaç küçük parça olarak iğneye takılabileceği gibi içine hazır ekmek hamuru veya sizin hazırladığınız hamur da doldurularak da kullanılabilir.

Küspe : Küspe her yerde ve her zaman sazan için iyi bir yemlerdendir en yaygın uygulamasını için bakalım Sn. Hikmet Solak nasıl tarif etmiÅŸ “Tabaka halindeki preslenmiÅŸ ay çiçeÄŸi küspesi 5x5x5 cm ölçülerinden küçük olmamak kaydıyla küp yada dikdörtgen prizması ÅŸeklinde kesilir. Tam ortasından matkapla delinir. Bedeni oluÅŸturacak misina ucuna klipsli bir fırdöndü baÄŸlanır. Bu fırdöndüye aynı kalınlıkta 10-15 cm lik bir kısa beden ilave edilip küspenin deliÄŸinden geçirilir ve ucuna üçlü bir fırdöndü baÄŸlanır. Bundan amaç suda eriyen küspeyi rahatça deÄŸiÅŸtirmektir. Üçlü fırdöndünün serbest kalan iki halkasının her birine bedenden 1 boy ince misina ile 8-10 cm uzunluÄŸunda dörder tane köstek baÄŸlanır bunların ucuna da olta iÄŸnesi baÄŸlanır. Böylece 8 olta iÄŸneli bir takım donatılmış olur. Olta iÄŸneleri küspenin muhtelif yerlerine birbirine dolaÅŸmayacak ÅŸekilde tutturulur. Bu takıma ağırlık baÄŸlanmaz çünkü küspenin kendisi hem ağırlık hem de yem görevi görür.” Aynen katılıyoruz. Küspeyi yemek için gelen ve yumuÅŸayan küspeden parçalar koparmaya çalışan sazanlar oltaya yakalanır. Bazen bir sazanın iki iÄŸneyi yuttuÄŸu da olur. Küspeyi daha cazip kılmak için bazen üstüne kokulandırıcılar sürülebilir.

Patates : Patates sazan avında çok kullanılan yemlerdendir. Patatesler, tercihen taze olmalı, eski beklemiş değil, (taze patates kaynatıldığı zaman lastik gibi olur ve iğneye takılması kolay, balığın alması zordur) hafif tuzlu suda 20 dakika kadar kaynatılır. Kaynamış patatesler suyu ile birlikte bir kavanozda muhafaza edilir. Kullanılacağı zaman kabuğu soyularak yaklaşık 1x1x1 cm. boyutlarda veya sudaki balık pek büyük değilse daha küçük boyutlarda küp küp kesilerek iğneye takılır. İğnenin ucu hafifce parmağa takılabilecek kadar dışarı çıkmalıdır. Patates ayrıca yukarıda mısırın takılmasındaki örnek gibi iğneye takılmadan da kullanılabilir. Bu tür takımın amacı huylu bir balık olan sazanın yemi emerek yerken iğneyi hissetmesi üzerine tükürerek iğneyi bırakmasını önlemektir. Balık iğneyi fark ettiği zaman artık yemi tüküremeyeceği kadar yutmuş olacaktır veya tükürse bile artık ağzında olan çıplak iğneden kurtulamayacaktır. Bu konu aşağıda boili (kaynatılmış-hamur-toplar) kısmında da anlatılmaktadır.

Tahıllar : Ayıklanmış olmak kaydı ile arpa, buğday, akdarı gibi taneli tahıllar sazan avında yem olarak kullanılabilir. Bunları hazırlamak için en iyi yol bir gün önceden ıslatarak bekletmek daha sonra 1 saat kaynatıp şişirerek yumuşatmak gerekir. Bu şekilde hazırlanan tahıl taneleri iğneye birkaç adet peşpeşe veya solucan, larva, irmik hamuru gibi yemlerle birlikte takılabilir. Tahılın diğer yemlerle kullanılmasında önce diğer yem takılıp iğne sapına itilmeli daha sonra tahıl tanesi iğne ucunu hafif açıkta bırakacak şekilde takılmalı.

Partikül yemler : Bu sınıfta kurufasulye, bakla tanesi, barbunya, yerfıstığı sayılabilir. Bu yemlerin hazırlanması tahıllarda olduğu gibi ıslatıp yumuşatma ve daha sonra kaynatma yolu ile olur. İğneye boyutlarına göre genelde tek takılırlar veya başka yemlerle birlikte de kullanılabilirler. Bezelye de bu gruba girer; bunu da hazırlayabileceğiniz gibi konserve bezelye de kullanılabilir.

Pet Maması : Kedi ve köpekler için hazırlanmış konserve veya kuru mamalar hem kokusu hem de tadı nedeniyle sazan tarafından sevilir. Kuru olanları un haline getirilerek yemleme veya yem hamurlarına koku olarak da katılabilir. Et türünden olanlar doğrudan iğneye yem olarak takılabilir.

Solucan ve Larvalar : Toprak veya gübre solucanı özellikle ilkbaharda sazan için en ideal yemdir. Toprak solucanı yaÄŸmurdan sonra veya sabah erken saatlerde daha toprak ıslakken bazen hemen toprak üstünden, bazen de kazarak toplanabilir. Gübre solucanı da özellikle büyük baÅŸ hayvanların (bir hafta falan beklemiÅŸ olmalı) gübreleri kazılırsa altından bol miktarda toplanır. Toplaması biraz zahmetli olmakla beraber kırmızı rengi ve suda yaydığı koku ile sadece sazan için deÄŸil diÄŸer balıklar için de iyi bir yemdir. Karasinek ve sivrisinek larvaları da çok iyi yemlerdir. Sivrisinek larvası bataklıklarda özel eleklerle kazılarak toplanır zahmetlidir ve tabii herkesin iÅŸi deÄŸildir. Avrupa’ da larvalar balık malzemesi satan dükkanlarda veya akvaryumcularda canlı olarak satılıyor biz de yok, o halde sivrisinek larvası bulmak çok zor ama isterseniz karasinek larvası üretebilirsiniz. Kısaca 200 gr kadar et (tavuk eti de olabilir) karasineklerin olduÄŸu bir yerde kısa bir süre açıkta bırakılır. Sinekler ete yumurtalarını bırakırlar, et incelendiÄŸinde yumurtaların bırakıldığı yer görülebilir. Daha sonra bu et parçası 5 veya 6 kat gazeteye sarılarak dibine az miktarda testere talaşı konmuÅŸ bir kova içinde sıcak bir yerde 5 veya 6 gün muhafaza edilir. Bu süre sonunda açılan gazete kağıtlarının içinde çürümüş et ve kıvır kıvır kıvranan beyaz konik ÅŸekilli karasinek larvalarını bulacaksınız. Bunlar kapağında hava delikleri olan ufak bir kavanoz içinde az miktarda talaÅŸla karıştırılarak buz dolabında (buzlukta deÄŸil) iki haftaya kadar canlı tutulabilir, kullanmadan talaşı yıkamak gerekir. Karasinek larvaları baÅŸ kısımları olan kalın taraflarından iÄŸneye neredeyse sadece derisini tutacak kadar saplanarak takılır, bu ÅŸekilde uzun süre canlı kalırlar. Ä°ÄŸne boyuna göre birkaç larva birlikte takılabileceÄŸi gibi solucan, hamur, irmik veya tahıllarla birlikte de karma olarak takılabilir.

Ayrıca sinek, çekirge, böcekler, kanatlı karıncalar da sazan avında canlı veya ölü olarak yem amacı ile kullanılırlar.

Midye : Tatlı su midyelerinin içi de sazanın en sevdiği yemlerdendir hiç dayanamaz. Tatlı su midyesi deniz midyeleri gibi kullanılır. Bıçakla açılır içi iğneye takılır.

Boili : Ä°ngilizce adı ile boili, ben Türkçe’ ye kaynatılmış-hamur-toplar diye çevirdim. Bu aslında bu topların nasıl hazırlandığını anlatan uzun bir isim. Sizin daha kısa bir teklifiniz varsa bildirin lütfen. Hemen hemen tüm dillerde bu yem Ä°ngilizce kökenli ismi ile geçiyor, o nedenle ben de burada esas olarak orjinal ismi, zaman zaman Türkçesini kullanacağım. Åžimdi bakalım neymiÅŸ boili. Boili hemen heme 40 yıldır hatta belki de uygulama olarak daha eskiden beri Avrupa’ da sazan avcıları tarafından kullanılıyor. Bunda birinci amaç yemi iÄŸneden ayırmak. Bunun mantığı ÅŸu; sazan sazan yemi yutmadan önce aÄŸzında tutar, emerek yemeye baÅŸlar, bu arada iÄŸneyi hissederse yemi ve iÄŸneyi aÄŸzından atabilir. Böylece balıksız boÅŸ bir vuruÅŸ olur. Boili ise yandai montaj ÅŸekli ile iÄŸneden ayrı durur ama ince bir misina ile iÄŸneye baÄŸlanmıştır. Sazan boiliyi alıp yutmaya baÅŸlayınca bile iÄŸneyi hissetmez, iÄŸneyi hissettiÄŸinde de artık yem neredeyse yutulmuÅŸ çıplak iÄŸne ağıza girmiÅŸtir, yemi tükürmesi (ki genelde tükürür boili yutulmadan geri gelir) iÄŸnenin batmasına engel olamaz. Boiliyi iÄŸneye tutturan kısmın orjinal adı “hair rig” dir, yani saç. Bu isim yemin ilk kullanılmaya baÅŸladığı tarihlerde balıkçıların bu baÄŸlantı için kendi saçlarının kullanmalarından gelmektedir. Çok ince olması aslında gerekmez beden kalınlığında olabilir daha ince olmasının etkin bir rolü yoktur. Boilinin iÄŸneye takılması biraz sabır ve biraz da alışkanlık gerektirir, hepsi o. AÅŸağıda bu iÅŸin nasıl yapılacağı adım adım anlatılmaktadır.

	1 ve 2 numarali resimlerde iğnenin kösteğe (bedene) bilinen bir yöntemle bağlanmasını görüyoruz. Burada dikkat edilmesi gereken misinanın ucundaki kasadır. İsteğe bağlı olarak iğne sapına düğümü de saracak plastik veya silikon bir borucuk takılabilir.
	Düğümün bitmiş hali iğne bağlanmış. Boilinin takılacağı uzantının fazla kalmamasına dikkat edilmeli.
	Boilinin bir tığ yardımı ile takılması. Uç kasasındaki halkaya stoper denen plastik özel parca veya kibrit gibi bir parça takılır kasa boilinin içine çekilir ve sabitlenir.

Yanda görüldüğü gibi iÄŸneye takılan boili yem daha çok dip oltasında kullanılmaya uygundur. Bazen birden fazla boili de peÅŸpeÅŸe dizilerek kullanılabilir.Yalnız öyle boiliyi alıp tarif edildiÄŸi gibi oltaya takıp atıp sazan beklemek her zaman baÅŸarı ile sonuçlanmaz. Hep doÄŸal yemlerle beslenmiÅŸ olan sazan durup dururken önüne gelen bu yemi yemeyecektir. Yese bile vuruÅŸ sayısı beklenen kadar olmayacaktır. Sonuçta benim gibi hayal kırıklığına uÄŸrayabilirsiniz, oysa ki boili özellikle Avrupa’da olduça yaygın ve baÅŸarı ile kullanılan bir yemdir. Peki eksik olan ne? Bu soruyu cevaplamak için boilinin tarihini ve kullanımındaki mantığı biraz daha karıştıralım.

1960 yılında Ä°ngiliz sportif balıkçı, sazan avcısı Fred Wilton sazan avında yüksek proteinli yemler kullanılmasını önerdi. Bunda amaç bu yemlerle beslenen sazanın iri gövdesi ve yüksek iÅŸtahı ile bu yemi yiyince kendini daha iyi hissedeceÄŸi ve yeme alışacağı ve bu yemi arayacağı idi. Öneri tuttu ve sazanın Avrupa’ da 40 yıldır boili ile avlanmasının hikayesi baÅŸladı. Demek ki sazanı önce bu yemi de yemeye alıştırmak gerek bunun için sazan balıklarının bulunduÄŸu göllere veya nehirlere yaklaşık iki ay süreyle günde 15-20 tane (Dikkat çok deÄŸil) boili atarak yemleme yapmak sazanı bu yeme alıştırdıktan sonra boili ile avlanmaya baÅŸlamak sizi o suyun ÅŸovmeni yapacaktır, herkes otururken sizin en iri sazanları alacaksınız. Avlanma sırasında da yemleme amacı ile suya 20 kadar boiliyi aralıklarla atmak gerekir. Hergün bu yemleme iÅŸini yapmak mümkün olmayabilir bu nedenle en azından her fırsatta diyelim, ama unutmayalım ki aradaki süre uzadıkça alışma süresi de uzayacaktır. Boili ile yemleyerek alıştırmak yöntemi oldukça yaygın olmakla beraber, bu yöntemin en dürüst kullanımı “Yakala ve Bırak” ilkesine uygun olarak yakalan balıkların geri salınmasıdır. Bu yolla ileride aynı sularda hem daha iri hem de daha bol balık yakalama olanağı doÄŸacaktır. Dergilerde, filimlerde görülen yakalanmış iri sazanlar bu yöntem ile korunarak büyüyen balıklardır. Sazan avında yakala ve bırak yöntemini uygulamanın en iyi yöntemi yem olarak boili kullanmaktır. Alttaki resimde de görüleceÄŸi gibi boili ile sazan yakalandığında boili ağızın dışında sarkar durumdadır, iÄŸne hemen dudaÄŸa saplanmış derine inmemiÅŸtir. Böylece yakalanan balık fazla hırpalanmış olmaz ve bırakıldığında saÄŸlıklı olarak yaÅŸamını sürdürür.

Peki boiliyi nasıl bulacağız. Tabii ilk adres balık malzemesi satan dükkanlar. Türkiye’ de bu yemin bulunması oldukça büyük ÅŸans tabii, o zaman hazırlayacağız bu zaten daha ucuza gelir, ama bu defa da hazırlamada kullanılan malzemeleri bulmakta zorluk olur mu? Emin deÄŸilim. Aslında amaç yüksek proteinli boili hazırlayıp sazana yemleme yaparak bu yeme alıştırmak ve avlamak o zaman bu mantığı takip ederek kendi tariflerinizi de yaratabilirsiniz. Ayrıca muhtelif hamurlarla da bu ÅŸekilde kaynatılmış toplar yaparak yüksek proteinli boili gibi kullanabilirsiniz ve bunlarda boili olarak alandırılırlar. Ama yüksek proteinli boilinin ne olduÄŸununve bunun ne anlama geldiÄŸini aklımızdan çıkarmadan.

Boilini Değişik Bir Takılışı

İşte size yüksek protinli bir boili tarifi

250 gr. Peynir özü (kazein) bol protein içerir

250 gr. Süt şekeri (laktoz) bu da bol proteinlidir

250 gr. Süt tozu protein ve şekil verebilmek için

200 gr. Soya unu

100 gr. Mısır unu

Bu un halindeki bileÅŸenler bir kaba konarak kuru iken karıştırılır. Daha sonra ileride kullanılmak üzere dörde bölünerek saklanabilir ilk yaklaşık 300 gr lık karışmış un alınır, bu miktardan çapı 16 veya 14 mm olan 150 – 200 boili çıkacaktır. Daha sonra ayrı bir kapta 200 gr için 6 yumurta hesabı ile yumurtalar kırılır (protein ve iyi tutunan yapı için), buna renklendirici (baharatçılardan bulabileceÄŸiniz yemek boyaları sarı, kırmızı, siyah olabilir) katılır. Yumurta boya ile çırpılır. Sıra geldi cezbedici kokulara; toz veya sıvı balık yemi kokuları çırpılmış yumurtaya eklenir. Bu kokuların özel olarak hazırlanmışı bulunamaz ise vanilya, bal, sarmısak, anason, olabilir; ticari olarak satılan boililerde hangi koku katıldı ise o isimle piyasaya sürülür. Bu kokulardan çok fazla katmak balık üzerinde olumsuz etki yapabilir.

Ä°ÅŸtah açıcı olarak da gerekirse, et, balık eti, az köri, karabiber de katılabilir. Ayrıca sazan tatlı sevdiÄŸinden bir miktar pudra ÅŸekeri, hindistan cevizi veya vanilya ÅŸekeri de ileve edilir. Bunlar çok miktarlarda olmayıp, azıcık sadece tad ve koku verecek kadar olmalıdır fazlası balığı kaçırabilir. Uygulamaya baÅŸlarsanız zamanla en iyi karışım ve reçeteyi bulabilirsiniz. Nihayet önceden hazırlanan karışım ile bu yumurtalı karışıma katılarak hamur haline gelecek ÅŸekilde yoÄŸurulur. meydene gelen hamurdan avuç içi kadar parçalar koparılarak sosis gibi elde yuvarlanarak uzatılır. Bundan sonra standart olması için bu sosis özel bir aparat ile kesilir ama bu yoksa dikkatli bir ÅŸekilde eÅŸit boylarda (14 -20 mm arası çaplarda topçuklar oluÅŸacak ÅŸekilde) kesilerek elle de yuvarlanabilirler. Yuvarlatılan hamurlar kaynar suya suyu soÄŸutmayacak miktarlarda 20 – 25 adet bir seferde olmak üzere atlır. Burada 3 – 4 dakika kaynatılan hamur-toplar sudan alınır, fazla kaynatmak topları sertleÅŸtirir. Açık havada 2 – 3 saat kurutulan kaynatılmış-hamur-toplarımız artık kullanıma hazırdır.

Altta yüksek proteinli veya düşük proteili hamur türünden boili tarifli verip bu konuyu kapatalım. Bu tarifler sadece kuru karışımın hazırlanması içindir yumurta, renklendirici, tadlandırıcı, kokulandırıcı yukarıdaki tarife göre olabilir.

Yine de burada bu kadar farklı yem tarifi vermiş olsak da, sazan avında kullanılan, bir sürü faklı yem de vardır. Yağda kızarmış ekmekten tutunda, kepek ekmeğine kadar bir sürü farklı yem olabilir.

Åžimdi bu yemi hazırlayan, hazırlamaya çalışan, niyetlenen tüm amatörlere soruyorum; “Konu kendinize yemek hazırlamak olsaydı bu kadar uÄŸraşır mıydınız?” sanırım çoÄŸunlukla “Hayır”; iÅŸte amatörlük, amatör ruh bu. Rastgelsin…..

Yemleme

Sazan gibi balıkların avında yemleme de çok önemlidir. Nasıl yemlersen öyle yakalarsın. Yemleme için pek çok yöntem olmakla beraber balığı toplamak orada tutmak ve oltaya vurdurmak için, koku ve tad önemlidir. Bunun için yurtdışında hazır kiloluk paket unlar satılır. Bunlar hazır veya konsantre olmak üzere iki gruptur hazır olanını açıp sulandırarak hamur yapıp kullanabilirsiniz. Ä°sterseniz sulandırmadan önce ilave koku veya iÅŸtah açıcılar da katılabilir. Konsantre olanına ise istediÄŸiniz kadar baÅŸka unlardan ve kokulardan katılarak kullanılır. Ben bunu Türkiye’ de aradım Ä°stanbul’da oldukça eski ve büyük bir malzemeciye sordum, anlamadı; tarif ettim anlar gibi oldu ama “Ya onla kim uÄŸraÅŸacak ki” deyip elinde olmayan malı soran müşteriye ilgisini kaybetti. Acaba hakikaten öyle mi bizim Türk amatörler bu tür uÄŸraÅŸlara girmez mi? Açıkçası benim bildiÄŸim ve tanıdığım amatörlerin bir kısmı uÄŸraşırken bir kısmı bu tür zorluklara girmez. Oysa amatörlük uÄŸraÅŸtır, zevk için, mali kazanç beklemeden, sevdiÄŸin bir iÅŸle uÄŸraÅŸarak hoşça vakit geçirmektir; deÄŸil mi? Belki de o nedenle Avrupalı amatör bizim Türkiye’ de ancak hayalini kuracağımız sazanları yakalayıp poz poz resimlerken bize de seyretmek düşüyor. Bu bilinç bizde de yerleÅŸmeli.

Evet neyse yemlemeye dönelim. Demek ki bizim bu hazır yemleri bulma şansımız yok o zaman hazırlayacağız. Başta da anlattığımız gibi boilinin kendisi hem yemleme hem de alıştırma amaçlı kullanılır. Diğer türden yemleme unları hazırlamak için pek çok tarif olmakla beraber yukarıda boili tarifinde verilen un karışımları da içinden pahalı olanları çıkartılarak, mesela irmik, mısır unu, arpa unu, yulaf, kepek gibi unların bulunabilenlerini karıştırarak, biraz da kokulandırıcı ve tadlandırıcı ilave edilerek hazırlanabilir. Hatta karışıma elimizdeki solucan, larva gibi canlı doğal yemlerden katabilir, mısır suyu ve tanelerini de ilave edebiliriz. Bazı amatörler bu karışıma avlanılacak nehrin kıyısından kum, çamur da ilave etmektedirler, faydalı olduğu söylenmekle birlikte ben denemedim. En iyi karışımı deneyle bulacaksınız, belki ilerde bazı karışım tarifleri de veririm. Önemli olan bu karışımın av yerine kuru olarak götürülmesi hatta daha iyisi kuru karışımın av yerinde yapılması, avlanılacak gölün suyu ile azar azar sulandırarak avuçla kavranacak boyda toplar hazırlanmasıdır. Yemleme topları elle sıkıldığında bir arada dağılmadan kalacak, suya atıldığında suya çarpma sırasında dağılmadan dibe inip dipte 2 -3 dakika içinde eriyerek etrafa tad ve koku yayacak kıvamda hazırlanmalıdır. Çok sulandırılırsa sakızlaşabilir suda eriyip dağılmaz kokusu etkili olmaz, az sulandırılırsa atış esnasında veya suya çarptığında dağılır ve yine etkili olmaz. Hazırlanan toplardan biri deneme amaçlı kıyıda suya atılır ve davranışı gözlenir. Bu şekilde hazırlanan toplardan 5 -6 adet ava başlamadan önce oltanın atılmasının kararlaştırıldığı bölgeye atılır. Daha sonra da olta o yemlenen yere atılarak ava başlanır. İlk atılan balığı toplama amaçlı yemleme toplarının birbirlerine yakın hatta aynı yere atılmasının kokunun daha şiddetli olması bakımından faydası vardır. Daha sonra her balık yakalandığında etrafta ürken balıkları tekrar toplamak veya toplanmış balıkları yerinde tutmak için her yarım saatte bir top daha atılarak avcılığa devam edilir. Uzak mesafeli atışlar gerekiyorsa ceviz boyunda hazırlanan yemleme topları geniş açıklıklı bir sapan yardımı ile istenilen yemleme noktasına atılır. Atışlardaki isabet, yani istenen noktayı tutturmak sizin alışkanlığınıza kalmış.

Popularity: 25% [?]