Paylaş

http://www.avmarketi.net/BALIK/tatlisulevregi.jpg

 Kuzey bölgelerimizdeki, akarsu ve göllerle, bunların denizle ilişkili acı su bölgelerinde yaşar. Boyu 20-35 santimetre en çok 50 santimetre olabilir. Fazla göç etmez. Yumuşakçalar, küçük balıklar ve balık yumurtalarıyla beslenir. 7-8° C. sularda mart-haziran arası üreme yapar. Beyaz ve lezzetli etiyle taze olarak tüketildiği gibi olta avcıları içinde kıymetli bir balıktır.

  Percidae familyasından tüm familyaya adını veren tatlı su levreği. Bu balık bilimciler tarafından tatlı su levrekleri familyasının temsilcisi olarak tespit edilmiştir. Türkçe’de tatlı su levreği, kızılkanat levrek gibi isimlerle tanınırken yabancı kaynaklarda perch, European perch, redfin perch, reddie, baars, barsch, perca, okun gibi isimlerle geçer. Ağzı büyük, sırtı koyu zeytin yeşili, yanlara doğru açık yeşil, karnı beyazdır. Yanlarda  yukarıdan aşağıya 5 – 6 siyah şerit vardır. Bu şeritler gençlerde daha da belirgindir. Kuyruk yüzgeci oldukça gelişmiştir, sırt yüzgeci tatlı su levreklerine özgü olarak iki parçalı olup ön parçası dikenlidir, üzerinde siyah lekeler vardır. Solungaç kapakları dikenlidir; bu dikenler de ele batabilir, hatta kesebilir. Karın ve anüs yüzgeçleri kırmızıdır. Pulları iri, derisi kalındır. Tüm Avrupa’da yaygın olarak bulunur. Yurdumuzda Kuzey bölgelerdeki akarsu ve göllerde ve bunların denizle ilişkili acı sularında da bulunur. Terkos, Büyükçekmece, Sapanca göllerinde ve bunlarla bağlantılı nehirlerde, kanallarda ve daha pek çok akarsu ve gölde yakalanır. Avrupa’ da bu kadar yaygınken İspanya, İtalya ve Yunanistan’ da yerel balıklardan değildir; daha sonra salınmıştır. Sportif avcılığının zevkli olması neden ile amatörlerce tercih edilir. Amerika’ daki yakın akrabası yellow perch (perca flavescens, sarı levrek) ile tüm yönlerden çok benzerler ama sadece akrabadırlar. Sudak ile de aynı familyadan olmalarına karşılık farklı alışkanlıkları ve yakalama teknikleri ile tatlı su levreği ayrı olarak ele alınmıştır.

Kış sonunda Nisan, Mayıs aylarında su sıcaklığı 7 dereceyi bulunca yumurta dökerler. Yumurta dökümü gece az akıntılı veya durgun ama yoğun bitki örtüsü arasında yumurtaların rastgele atılması ve döllenmesi ile gerçekleştirilir. Bazen 3 metre uzunluğunda bir yumurta döküm alanı oluşur. Yetişkin bir dişi 100.000 den fazla yumurta dökebilir. Yapışkan yumurtalar dipteki otlara ve taşlara yapışırlar. Yumurtlama dönemi yaz boyunca sürebilir. Havaların iyi gitmesi ile 7-8 günde açılan yumurtalardan çıkan yavrular yaşama başlar. Dişiler 2-3 yaşında cinsel olgunluğa erişirler yumurta dökmeye başlarlar, erkekler ilk yıllarında cinsel olgunluğa ulaşabilir. Maksimum 60 cm. boy ve 4 kilo ağırlığa erişebilirler ancak bu çok nadirdir hatta 2 kiloluk bir balık rekor sayılabilir. Ömürleri 10 yıl tahmin edilmektedir. Uzun göçler yapabilirler.

Bulunduğu sulardaki küçük balıkları, böcekleri, larvaları yerler. Aktif ve saldırgan bir yırtıcıdır. Türünün küçüklerini de yer ve yamyamlık örneği gösterir. Atıp çekme mereklılarına mevsime göre yem seçme ve çekme tekniği konusunda biraz ışık tutacak bir deney sonucunu aktarayım 1960 da Finlandiya’da soğutma ve ısıtma tertibatlı bir havuza alınan tatlı su levrekleri yavru balıklarla beslenmişler. Su sıcaklığı 18 – 19 civarındayken levrek daha çok iri yavrulara saldırarak yemeği tercih etmiş. Saldırdığı yavrunun yüzme hızı önemli değilmiş. Yavaş yavaş soğutulan su, kış aylarındaki gibi 5 – 6 dereceye düşünce levrek daha küçük balıklara saldırmaya başlamış ve hızla yüzenleri değil de daha yavaş yüzenleri tercih etmiş. Aklınızda bulunsun!

Daha çok ağır akıntılı veya durgun suları severler. Su bitkilerini bol olması saklanma ve beslenme ihtiyaçları için gereklidir. Sert akıntılı nehirlerde ise daha çok sakin koylarda veya ters akıntı ile sakinleşen sularda bulunurlar. Bulanık suları avlanmalarını zorlaştırdığından pek sevmezler. Küçük levrekler sürüler halinde gezerken büyüdükçe yalnız dolaşma eğilimi artar.

İlkbaharda sığlıklarda

Yazın daha derin sularda

Sonbahar derinlere çekilir.

Kışın en derin yerde dipte.

 Tatlı su levreği ilkbaharda yumurta dökümüne kadar hatta sonrasında sığlıklarda gezer. Yazın daha derin sularda ve çeşitli derinliklerde bulunur. Sonbaharda yavaş yavaş derinlere inmeğe başlar; kışın bulunduğu suyun en derin yerlerine çekilir. Avcılığı yıl boyu hatta buz üstünden bile yapılır. Tabii, dağayı seven amatör balıkçılar her balığın olduğu gibi bu balığın da yumurtlama döneminde avlanmaz.

Yazları hatta sonbarın sonuna kadar martıların çığlıklar atarak suya daldıkları yerler tatlı su levreğinin yerini gösteren en iyi işaretlerdendir. Bu bölgede sıkıştırdıkları küçük balıkları avlayan levrekler martılara da yardımcı  olurlar. Bu bölgede yapılacak atıp-çekme inanılmaz ölçüde başarılı olur. Hatta bazen çifte köstek kullanılır ve hemen hemen her seferinde iki köstek de dolar. Tabii bu arada yemlşenen balık başka bir yırtıcı da olabilir mesela kocaağız gibi; bu sizin levrek yakalayamayacağınız ama başka bir balık yakalayarak eli boş dönmeyeceğinizin garantisidir. Yeter ki martıları bulun.

Tatlı su levrekleri atmosfer basıncından da oldukça fazla etkilenirler. Düşük atmosfer basınçlı kapalı bulutlu havalarda iştahlarını kaybeder iyi av vermezler. Yüksek basınçlı güneşli günlerde de tam tersi; gayet iyi av verirler. Güneş battıktan sonra levrek oltaya vurmaz. Yemlenmeye sabah başlayacağından sabahın erken saatleri en iyi saatler sayılabilir.

Artık sıra geldi avlamaya. Levrek avını da iki kısımda ele alabiliriz.

1. Yapay Yemlerle Avcılık

   a. Atıp-çekme

   b.Yapay sinekle (fly) avlanma

   c.Sürütme

2. Doğal Yemlerle Avcılık

   a.Şamandıralı takımlar

   b.Yemli sarkıtmalar

   c.Dip oltası

1. Yapay Yemlerle Avcılık

  

Her yırtıcı etobur balıkta olduğu gibi tatlı su levreğinin de en zevkli yakalama yöntemlerinden biridir. Kullanılan yapay yemler döner kaşıklar, kaşıklar, yumuşka plastikten balıklar, sasi (tvister) ve suni balıklardır. Ama ne yem olursa olsun tatlı su levreğinin özellikle kırmızı renkli veya kırmızılı yemlere büyük ilgisi vardır. Bu yemlere ait resimler aşağıdadır. Atıp çekmeye başlandığında veya bir müddet sonra balık civarda olsa bile yeme ilgi duymaz ve vurmaz. Vuruşun devamlılığını sağlamak için gerekiyorsa sık sık değişik yapay yemleri denemek gerekir.

 Muhtelif döner kaşıklar, tvister ve kombine uygulama

Kaşıklar

Yumuşak Plastik Yemler

 Yapay Balıklar

Spinnerbait Yemler

 

5 – 6 metre derinlikteki sularda 5 – 12 gr. döner kaşıklar kullanılır. Daha derin sularda aynı kaşıklar bedene ağırlık ilavesi ile 12 metre derinliklerde kadar kullanılabilir. Genel kural olarak açık güneşli havalarda koyu, bulutlu kapalı havalarda açık renkli kaşıklar tercih edilmelidir. 4 metre derinliğe kadar olan sularda 8 – 12 cm. boylu sabit kaşıklar kullanılabilir. Daha derinlerde avlanılıyorsa kurşun ilavesi ile kaşık ağırlaştırılabilir. Yapay balıklar da tatlı su levreği avında iyi bir av aracıdır. Özellikle 7 cm. veya dah küçük boyda kırmızı başlı dalan veya yüzen yapay balıklar iyi sonuçlar verir. Yumuşak plastik tvister, balık gibi yalancı yemler de zokalarla birlikte kullanılır. Bazı uygulamalarda kombine yemler mesela iğnesine bir tvister kuyruğu takılmış kaşık (en üstte sağda) balığın kaprisli zamanında iyi sonuçlar verir. Spinnerbait denen yapay yemler de tüm levrek ailesinde olduğu gibi başarılı olur. Yukarıdaki uygulamalarda spinnerbaitlerde normalde kullanılan iğne üstündeki eteğin yerine iğneye tatlı su levreğinin sık vurduğu yumuşak plastikten yemler takılmış. 

Tatlı su levreği her derinlikte gezip avlanabilir. Balığı bulmak için mümkün olan her derinlikte denemeler yapmalıdır. (Resim 1) Balığın bulunduğu derinlik tespit edildikten sonra da o derinlikte kalmaya çalışarak avlanmak verimli olacaktır. Soğuk havalarda muhtemelen balık daha derinde olacaktır o nedenle atış yapıldıktan sonra bir müddet beklenerek yemin dibe inmesi sağlandıktan sonra çekmeye başlanmalıdır. (Resim 2) Tüm atıp çekme uygulamalarında olduğu gibi çekilen yeme yaralı balık veya kaçan bir yavru balık görüntüsü verebilmek esas olandır. Bu amaçla düzgün monoton bir hızla çekmek yerine değişen hızlarla çekmek, yeme ufak sıçramalar yaptırmak etkiyi arttırır. Bu durumda zokalı takım kullanılması gereklidir; öyleki plastik yapay yem takılmış zoka dibe inerek ağırlık üstüne oturur. Bu durumda plastik yem dibe yaklaşık 30-45 derece açı ile durur. Zokanın yere oturduğu hissedildiğinde kamışın ucu ile takım toplanır ve aynı ansda makina ile bir miktar olta ipi makinaya sarılır ve işlem bu şekilde devam eder.(Resim 3) Aynı takımda söğüt yaprağı gibi sabit bir kaşık kullanılıyor ise genelde dibe değmesine izin vermeden bir müddet salındıktan sonra aynı zokalı takım gibi çekilerek sarılır; tekrar boş bırakılır ve bu şekilde ava devam edilir.

Atıp çekmede kullanılacak takım, 1,90 – 2,4 metre, 5 – 25 gr veya 10 – 30 gr. atma kapasiteli kamış, 020 veya 025 olta ipinden olabilir. Genel kural olarak karadan daha uzun sandaldan daha kısa kamış tercih edilir. Kesici dişleri olmadığından çelik bedene gerek yoktur.

 

 

 

b.

Tatlı su levreğinin az ve kaprisli olduğu dönemlerde hem iyi sonuçlar verecek hem de çok zevkli olan avcılık yöntemidir. Aynen alabalık avında kullanılan takım kullanılır. Fly kamışı, makarası, olta ipi aynıdır; yapay sinek olarak en çok beyaz renkli ve kuru (yüzer) olanlar tercih edilmelidir. Fly avı zevkli olmakla beraber atış yapılması oldukça zordur sıkı antreman ve ustalık gerektirir. Balık vurduktan sonra da çekilmesi aynı ölçüde ustalıktır. Fly avı genelde alabalık avı ile anıldığından alabalık sayfasında daha geniş anlatılmaktadır.

 

c.

Sürütme turna ve sudak ksımında anlatıldığı şekilde yapılır. Takımlarda aynen turna kısmındaki gibi seçilebilir. Sürütme yaparken büyük ve normalde gürültülü sularda geziniliyor ise sessiz çalışan dıştan takma bir motor kullanılabilir; küçük ve sessiz sularda kürekle gezmeyi tercih etmek gerekir. Bu konu diğer balıklarla ilgili kısımlarda genişce anlatıldığından tekrar değinip gereksiz tekrarlara girmeye gerek yok. Yandaki resim konuyu zaten açıklıyor. Daha fazla bilgi için turna sayfasına bakılabilir. Ayrıca sürütme ile genel bilgiler ve uygulamalar için olta çeşitleri ve uygulamaları sayfası da yararlı olacaktır.

 

 

2. Doğal Yemlerle Avcılık

Canlı veya ölü küçük balıklar, ak yem olmaya uygun tatalı su balıklarının yaprak, şak şak yemleri, larvalar, solucan tatlı su levreğine doğal yem olarak kullanılır. Ölü olarak kullanılan yavru balıklar kuyruğundan, sırtından veya ağzından iğneye takılabilir. Canlı yemler sırtından sırt yüzgecinin hemen altından takılmalıdır; bu şekilde yem balığın uzun süre canlı kalması sağlanır. Ölü ve yaprak yemlerle yakalanan tatlı su levrekleri genel de daha iridir. Solucan özellikle soğuk günlerde en ideal yemdir.

Tekneden veya karadan uygulanabilen bir yöntemdir. 5-10 gramlık bir şamandıra ve tercihen kayar bedenli talık hazırlanır iğne üçlü 1 veya 2 numara olabilir. Kamış karadan kullanımda 3, 3.30 metre sandaldan 3,40 olabilir, olta ipi olarak 020 veya 025 yeterlidir. Tüm cenlı yemler kullanılabilir solucan kullanılması durumunda iğne tekli 1 veya 2 numara solucan iğnesi (sapında kertikler olan) olmalıdır. Şamandıralı avcılık sabır gerektirir. Balığın bulunduğu derinliği aramak gerekebilir. uzun süre vuruş olmazsa beden boyu değiştirilerek tekrar atılmalıdır. Balık bulunduktan sonra aynı derinlikte devam edilir. Arada vuruş kesilirse ya balık o civarı terk etmiştir veya farklı derinliğe geçmiştir aramaya devam edilmelidir.

 

 

b.

 

 

Yemli sarkıtmalar genelde sandaldan kullanmaya uygundur. Akıntı altında veya sandalın kürekle hafifçe hareket ettirilmesi ile sürütme gibi de çalışır. Bu uygulamada yem olarak solucan daha geçerlidir. altta hem ağırlık görevi görecek hem de balığın ilgisini çekecek yumuşak plastik yem takılıdır. Sarkıtma demirli sandaldan uygulandığı zaman çapari gibi hafifçe çekilip bırakılarak yemlerin hareketlenmesi böylece daha fazla ilgi çekmesi sağlanır. İki köstek ve hatta gerekirse üç köstek dahi konabilir. Kamışla kullanılabileceği gibi el oltası olarak da düzenlenebilir. Kamış olursa 10 – 30 gr. 2,4 kamış 030 olta ipi 020 veya 025 köstek kullanılır iğneler solucan takmaya uygun 1 veya 2 numaradır, balığın boyuna göre 4 numaraya kadar çıkabilirsiniz. El oltasında 040 a kadar olta 030 beden, 025 köstekler uygun olacaktır.

Bu takımın daha çok alt iğnesine balık gelmesi balığın dipte yemlendiğini gösterir; veya bazı durumlarda levrek orta suya yükselerek buralarda oltaya vurur ki ağırlıklı sarkıtma indirilirken bu derinlik geçilip balığa yem gösterilemeyebilir. Peki bu durumda ne yapmalı. Eğer akıntılı sularda isek takım yeldirme gibi kullanılır. Yani ağırlık ya çıkartılıp yada çok çok azaltılarak takımın yavaşca akıntı ile birlikte dibe inmesi sağlanır. Bu durumda eğer balık orta suda ise yavaş yavaş inen yemi görür ve alır; eğer dipte ise akıntı ile tüm iğneler dibe yayılacağından birden fazla balığı aynı anda yakalama şansı vardır. Akıntı olmayan durgun göllerde ise yeldirme daha çok balığın orta suya yükselmesi durumunda başarılı olur; dipteki balıkların avında birden fazla iğne dolmayabilir, hatta fazlaca salınan takımda olta bedene sarılarak karışmaya neden olabilir. Bu durumda alınacak en iyi tedbir ağırlığı azaltmadan köstek boylarını kısaltarak daha kısa bedenle çalışmaktır.   

Sarkıtma sürütme arası bir uygulamada iki köstekli aynı tür bir takım düzenleyerek solucan yerine ölü veya canlı bütün yemle yemleyerek sandalı kürekle hafifçe hareket ettirip tatlı su levreklerinin ilgisini çekmektir. Yem balıklar kuyruktan veya alt çenesinden iğneye takılabilir. Ben daha çok alt üst çeneden birlikte takıyorum.

c.

Karadan atılmaya daha uygundur. Yemi tüm doğal yemler olabilir. Takım çalışır kurşunlu düzenlenirse daha başarılı olur. Uzun atış gereken durumlarda kamışın uzun olması faydalıdır. Takım, kamış 3 veya 3,30 metre, 20-60 gr. testli, olta ipi 035, beden 025 olabilir, makina 035 misinadan 100 metre sarabilmelidir. İğneler 1, 2 numara uzun saplı, teli kalın olmayan tipten olmalıdır. Kalın iğne yemi bozabilir. Hazırlanıp yemlenen takım karadan atılarak, olta ipinin boşluğu alınır ve takım işaretlenerek vuruş beklenir. İşaretleme herhangi bir şekilde olabilir; mesela kamıştan sonra olta ipine çıngırak asmak en yaygın yöntemdir. Sudak bahsinde anlatılan paket lastiği ile yapılan işaretleme ucuz bir yoldur. Daha gelişmiş uygulamalarda yem-kontrol-sistemli makina ve elektronik vuruş ikaz cihazları kullanılır.

Yanda bütün ölü balıkla yemlenmiş bir dip olta takımı var. Alttaki resim ise İngiliz yöntemi solucan takma. Levreğin bu yeme hiç dayanamadığını hemen vurduğunu söylüyorlar. Yöntemin esasında toprak solucanının ara boğumundan sonraki kısma boş bir şırınga ile hava basılıp hafifçe şişiriliyor. Bir kısmı yüzer olan solucan yerden kesilirken diğer kısmı da kıvır kıvır kıvranarak tatlı su levreğini dayanılmaz bir şekilde cezbediyor. Aman bu yöntemi uygularken dikkat edin iğneyi elinize batırmayım, kıvranan bir solucana iğne saplamak pek kolay değil.

 Oltanıza yakalanan tatlı su levreğini karadaysanız, kıyı da müsait ise çekip hiç acele etmeden çekip karaya alın. Kıyı müsait değilse kepçe ile almanız gerekir. Sandaldan yakalanan levrek eğer çekildiğinde yorgunsa pek çırpınamaz, iğne de genelde üst dudağa battığından başparmak balığın ağzına sokulup alt çeneden sıkıca kavranarak alınır. Balık çırpınıyorsa kepçe kullanılır. Tatlı su levreğini ön sırt yüzgeçlerinden tutmayın elinize batar can yakar. Solungaç kapaklarındaki dikensi uzantı elinizi kesebilir.

Tatlı su levreğinin eti beyaz, az kılçıklı ve lezzetlidir. Derisinin yüzülerek filetosu çıkartılırsa lezzetli kızartma yapılır. Derinin nasıl yüzülüp fileto çıkarılacağı aşağıdaki resimlerden görülebilir. Daha çok taze olarak tüketilir, bununla birlikte kurutulmuş ve tuzlanmış olarak da hazırlanır. Ekonomik değeri bölgeseldir.

 

Sırt yüzgeci kesilir

Sırt derisi bıçakla çizilir

Çizilen yerler etten ayrılır

Etten ayrınlan deri soyulur

Kafa kesilip atılır

Deri tamamen soyulur

Fileto çıkarılımaya başlanır

Kafadan kuyruğa fileto kesilir

Hazır. AFİYET OLSUN