..AVmarketi.net..

 Kuzey bölgelerimizdeki, akarsu ve göllerle, bunların denizle iliÅŸkili acı su bölgelerinde yaÅŸar. Boyu 20-35 santimetre en çok 50 santimetre olabilir. Fazla göç etmez. YumuÅŸakçalar, küçük balıklar ve balık yumurtalarıyla beslenir. 7-8° C. sularda mart-haziran arası üreme yapar. Beyaz ve lezzetli etiyle taze olarak tüketildiÄŸi gibi olta avcıları içinde kıymetli bir balıktır.

  Percidae familyasından tüm familyaya adını veren tatlı su levreÄŸi. Bu balık bilimciler tarafından tatlı su levrekleri familyasının temsilcisi olarak tespit edilmiÅŸtir. Türkçe’de tatlı su levreÄŸi, kızılkanat levrek gibi isimlerle tanınırken yabancı kaynaklarda perch, European perch, redfin perch, reddie, baars, barsch, perca, okun gibi isimlerle geçer. AÄŸzı büyük, sırtı koyu zeytin yeÅŸili, yanlara doÄŸru açık yeÅŸil, karnı beyazdır. Yanlarda  yukarıdan aÅŸağıya 5 – 6 siyah ÅŸerit vardır. Bu ÅŸeritler gençlerde daha da belirgindir. Kuyruk yüzgeci oldukça geliÅŸmiÅŸtir, sırt yüzgeci tatlı su levreklerine özgü olarak iki parçalı olup ön parçası dikenlidir, üzerinde siyah lekeler vardır. Solungaç kapakları dikenlidir; bu dikenler de ele batabilir, hatta kesebilir. Karın ve anüs yüzgeçleri kırmızıdır. Pulları iri, derisi kalındır. Tüm Avrupa’da yaygın olarak bulunur. Yurdumuzda Kuzey bölgelerdeki akarsu ve göllerde ve bunların denizle iliÅŸkili acı sularında da bulunur. Terkos, Büyükçekmece, Sapanca göllerinde ve bunlarla baÄŸlantılı nehirlerde, kanallarda ve daha pek çok akarsu ve gölde yakalanır. Avrupa’ da bu kadar yaygınken Ä°spanya, Ä°talya ve Yunanistan’ da yerel balıklardan deÄŸildir; daha sonra salınmıştır. Sportif avcılığının zevkli olması neden ile amatörlerce tercih edilir. Amerika’ daki yakın akrabası yellow perch (perca flavescens, sarı levrek) ile tüm yönlerden çok benzerler ama sadece akrabadırlar. Sudak ile de aynı familyadan olmalarına karşılık farklı alışkanlıkları ve yakalama teknikleri ile tatlı su levreÄŸi ayrı olarak ele alınmıştır.

Kış sonunda Nisan, Mayıs aylarında su sıcaklığı 7 dereceyi bulunca yumurta dökerler. Yumurta dökümü gece az akıntılı veya durgun ama yoÄŸun bitki örtüsü arasında yumurtaların rastgele atılması ve döllenmesi ile gerçekleÅŸtirilir. Bazen 3 metre uzunluÄŸunda bir yumurta döküm alanı oluÅŸur. YetiÅŸkin bir diÅŸi 100.000 den fazla yumurta dökebilir. Yapışkan yumurtalar dipteki otlara ve taÅŸlara yapışırlar. Yumurtlama dönemi yaz boyunca sürebilir. Havaların iyi gitmesi ile 7-8 günde açılan yumurtalardan çıkan yavrular yaÅŸama baÅŸlar. DiÅŸiler 2-3 yaşında cinsel olgunluÄŸa eriÅŸirler yumurta dökmeye baÅŸlarlar, erkekler ilk yıllarında cinsel olgunluÄŸa ulaÅŸabilir. Maksimum 60 cm. boy ve 4 kilo ağırlığa eriÅŸebilirler ancak bu çok nadirdir hatta 2 kiloluk bir balık rekor sayılabilir. Ömürleri 10 yıl tahmin edilmektedir. Uzun göçler yapabilirler.

BulunduÄŸu sulardaki küçük balıkları, böcekleri, larvaları yerler. Aktif ve saldırgan bir yırtıcıdır. Türünün küçüklerini de yer ve yamyamlık örneÄŸi gösterir. Atıp çekme mereklılarına mevsime göre yem seçme ve çekme tekniÄŸi konusunda biraz ışık tutacak bir deney sonucunu aktarayım 1960 da Finlandiya’da soÄŸutma ve ısıtma tertibatlı bir havuza alınan tatlı su levrekleri yavru balıklarla beslenmiÅŸler. Su sıcaklığı 18 – 19 civarındayken levrek daha çok iri yavrulara saldırarak yemeÄŸi tercih etmiÅŸ. Saldırdığı yavrunun yüzme hızı önemli deÄŸilmiÅŸ. YavaÅŸ yavaÅŸ soÄŸutulan su, kış aylarındaki gibi 5 – 6 dereceye düÅŸünce levrek daha küçük balıklara saldırmaya baÅŸlamış ve hızla yüzenleri deÄŸil de daha yavaÅŸ yüzenleri tercih etmiÅŸ. Aklınızda bulunsun!

Daha çok ağır akıntılı veya durgun suları severler. Su bitkilerini bol olması saklanma ve beslenme ihtiyaçları için gereklidir. Sert akıntılı nehirlerde ise daha çok sakin koylarda veya ters akıntı ile sakinleÅŸen sularda bulunurlar. Bulanık suları avlanmalarını zorlaÅŸtırdığından pek sevmezler. Küçük levrekler sürüler halinde gezerken büyüdükçe yalnız dolaÅŸma eÄŸilimi artar.

 Tatlı su levreÄŸi ilkbaharda yumurta dökümüne kadar hatta sonrasında sığlıklarda gezer. Yazın daha derin sularda ve çeÅŸitli derinliklerde bulunur. Sonbaharda yavaÅŸ yavaÅŸ derinlere inmeÄŸe baÅŸlar; kışın bulunduÄŸu suyun en derin yerlerine çekilir. Avcılığı yıl boyu hatta buz üstünden bile yapılır. Tabii, daÄŸayı seven amatör balıkçılar her balığın olduÄŸu gibi bu balığın da yumurtlama döneminde avlanmaz.

Yazları hatta sonbarın sonuna kadar martıların çığlıklar atarak suya daldıkları yerler tatlı su levreÄŸinin yerini gösteren en iyi iÅŸaretlerdendir. Bu bölgede sıkıştırdıkları küçük balıkları avlayan levrekler martılara da yardımcı  olurlar. Bu bölgede yapılacak atıp-çekme inanılmaz ölçüde baÅŸarılı olur. Hatta bazen çifte köstek kullanılır ve hemen hemen her seferinde iki köstek de dolar. Tabii bu arada yemlÅŸenen balık baÅŸka bir yırtıcı da olabilir mesela kocaağız gibi; bu sizin levrek yakalayamayacağınız ama baÅŸka bir balık yakalayarak eli boÅŸ dönmeyeceÄŸinizin garantisidir. Yeter ki martıları bulun.

Tatlı su levrekleri atmosfer basıncından da oldukça fazla etkilenirler. DüÅŸük atmosfer basınçlı kapalı bulutlu havalarda iÅŸtahlarını kaybeder iyi av vermezler. Yüksek basınçlı güneÅŸli günlerde de tam tersi; gayet iyi av verirler. GüneÅŸ battıktan sonra levrek oltaya vurmaz. Yemlenmeye sabah baÅŸlayacağından sabahın erken saatleri en iyi saatler sayılabilir.

Artık sıra geldi avlamaya. Levrek avını da iki kısımda ele alabiliriz.

1. Yapay Yemlerle Avcılık

   a. Atıp-çekme

   b.Yapay sinekle (fly) avlanma

   c.Sürütme

2. Doğal Yemlerle Avcılık

   a.Åžamandıralı takımlar

   b.Yemli sarkıtmalar

   c.Dip oltası

1. Yapay Yemlerle Avcılık

Her yırtıcı etobur balıkta olduÄŸu gibi tatlı su levreÄŸinin de en zevkli yakalama yöntemlerinden biridir. Kullanılan yapay yemler döner kaşıklar, kaşıklar, yumuÅŸka plastikten balıklar, sasi (tvister) ve suni balıklardır. Ama ne yem olursa olsun tatlı su levreÄŸinin özellikle kırmızı renkli veya kırmızılı yemlere büyük ilgisi vardır. Bu yemlere ait resimler aÅŸağıdadır. Atıp çekmeye baÅŸlandığında veya bir müddet sonra balık civarda olsa bile yeme ilgi duymaz ve vurmaz. VuruÅŸun devamlılığını saÄŸlamak için gerekiyorsa sık sık deÄŸiÅŸik yapay yemleri denemek gerekir.

5 – 6 metre derinlikteki sularda 5 – 12 gr. döner kaşıklar kullanılır. Daha derin sularda aynı kaşıklar bedene ağırlık ilavesi ile 12 metre derinliklerde kadar kullanılabilir. Genel kural olarak açık güneÅŸli havalarda koyu, bulutlu kapalı havalarda açık renkli kaşıklar tercih edilmelidir. 4 metre derinliÄŸe kadar olan sularda 8 – 12 cm. boylu sabit kaşıklar kullanılabilir. Daha derinlerde avlanılıyorsa kurÅŸun ilavesi ile kaşık ağırlaÅŸtırılabilir. Yapay balıklar da tatlı su levreÄŸi avında iyi bir av aracıdır. Özellikle 7 cm. veya dah küçük boyda kırmızı baÅŸlı dalan veya yüzen yapay balıklar iyi sonuçlar verir. YumuÅŸak plastik tvister, balık gibi yalancı yemler de zokalarla birlikte kullanılır. Bazı uygulamalarda kombine yemler mesela iÄŸnesine bir tvister kuyruÄŸu takılmış kaşık (en üstte saÄŸda) balığın kaprisli zamanında iyi sonuçlar verir. Spinnerbait denen yapay yemler de tüm levrek ailesinde olduÄŸu gibi baÅŸarılı olur. Yukarıdaki uygulamalarda spinnerbaitlerde normalde kullanılan iÄŸne üstündeki eteÄŸin yerine iÄŸneye tatlı su levreÄŸinin sık vurduÄŸu yumuÅŸak plastikten yemler takılmış. 

Tatlı su levreÄŸi her derinlikte gezip avlanabilir. Balığı bulmak için mümkün olan her derinlikte denemeler yapmalıdır. (Resim 1) Balığın bulunduÄŸu derinlik tespit edildikten sonra da o derinlikte kalmaya çalışarak avlanmak verimli olacaktır. SoÄŸuk havalarda muhtemelen balık daha derinde olacaktır o nedenle atış yapıldıktan sonra bir müddet beklenerek yemin dibe inmesi saÄŸlandıktan sonra çekmeye baÅŸlanmalıdır. (Resim 2) Tüm atıp çekme uygulamalarında olduÄŸu gibi çekilen yeme yaralı balık veya kaçan bir yavru balık görüntüsü verebilmek esas olandır. Bu amaçla düzgün monoton bir hızla çekmek yerine deÄŸiÅŸen hızlarla çekmek, yeme ufak sıçramalar yaptırmak etkiyi arttırır. Bu durumda zokalı takım kullanılması gereklidir; öyleki plastik yapay yem takılmış zoka dibe inerek ağırlık üstüne oturur. Bu durumda plastik yem dibe yaklaşık 30-45 derece açı ile durur. Zokanın yere oturduÄŸu hissedildiÄŸinde kamışın ucu ile takım toplanır ve aynı ansda makina ile bir miktar olta ipi makinaya sarılır ve iÅŸlem bu ÅŸekilde devam eder.(Resim 3) Aynı takımda söÄŸüt yaprağı gibi sabit bir kaşık kullanılıyor ise genelde dibe deÄŸmesine izin vermeden bir müddet salındıktan sonra aynı zokalı takım gibi çekilerek sarılır; tekrar boÅŸ bırakılır ve bu ÅŸekilde ava devam edilir.

Atıp çekmede kullanılacak takım, 1,90 – 2,4 metre, 5 – 25 gr veya 10 – 30 gr. atma kapasiteli kamış, 020 veya 025 olta ipinden olabilir. Genel kural olarak karadan daha uzun sandaldan daha kısa kamış tercih edilir. Kesici diÅŸleri olmadığından çelik bedene gerek yoktur.

b.

Tatlı su levreÄŸinin az ve kaprisli olduÄŸu dönemlerde hem iyi sonuçlar verecek hem de çok zevkli olan avcılık yöntemidir. Aynen alabalık avında kullanılan takım kullanılır. Fly kamışı, makarası, olta ipi aynıdır; yapay sinek olarak en çok beyaz renkli ve kuru (yüzer) olanlar tercih edilmelidir. Fly avı zevkli olmakla beraber atış yapılması oldukça zordur sıkı antreman ve ustalık gerektirir. Balık vurduktan sonra da çekilmesi aynı ölçüde ustalıktır. Fly avı genelde alabalık avı ile anıldığından alabalık sayfasında daha geniÅŸ anlatılmaktadır.

c.

Sürütme turna ve sudak ksımında anlatıldığı ÅŸekilde yapılır. Takımlarda aynen turna kısmındaki gibi seçilebilir. Sürütme yaparken büyük ve normalde gürültülü sularda geziniliyor ise sessiz çalışan dıştan takma bir motor kullanılabilir; küçük ve sessiz sularda kürekle gezmeyi tercih etmek gerekir. Bu konu diÄŸer balıklarla ilgili kısımlarda geniÅŸce anlatıldığından tekrar deÄŸinip gereksiz tekrarlara girmeye gerek yok. Yandaki resim konuyu zaten açıklıyor. Daha fazla bilgi için turna sayfasına bakılabilir. Ayrıca sürütme ile genel bilgiler ve uygulamalar için olta çeÅŸitleri ve uygulamaları sayfası da yararlı olacaktır.

2. Doğal Yemlerle Avcılık

Canlı veya ölü küçük balıklar, ak yem olmaya uygun tatalı su balıklarının yaprak, ÅŸak ÅŸak yemleri, larvalar, solucan tatlı su levreÄŸine doÄŸal yem olarak kullanılır. Ölü olarak kullanılan yavru balıklar kuyruÄŸundan, sırtından veya aÄŸzından iÄŸneye takılabilir. Canlı yemler sırtından sırt yüzgecinin hemen altından takılmalıdır; bu ÅŸekilde yem balığın uzun süre canlı kalması saÄŸlanır. Ölü ve yaprak yemlerle yakalanan tatlı su levrekleri genel de daha iridir. Solucan özellikle soÄŸuk günlerde en ideal yemdir.

Tekneden veya karadan uygulanabilen bir yöntemdir. 5-10 gramlık bir ÅŸamandıra ve tercihen kayar bedenli talık hazırlanır iÄŸne üçlü 1 veya 2 numara olabilir. Kamış karadan kullanımda 3, 3.30 metre sandaldan 3,40 olabilir, olta ipi olarak 020 veya 025 yeterlidir. Tüm cenlı yemler kullanılabilir solucan kullanılması durumunda iÄŸne tekli 1 veya 2 numara solucan iÄŸnesi (sapında kertikler olan) olmalıdır. Åžamandıralı avcılık sabır gerektirir. Balığın bulunduÄŸu derinliÄŸi aramak gerekebilir. uzun süre vuruÅŸ olmazsa beden boyu deÄŸiÅŸtirilerek tekrar atılmalıdır. Balık bulunduktan sonra aynı derinlikte devam edilir. Arada vuruÅŸ kesilirse ya balık o civarı terk etmiÅŸtir veya farklı derinliÄŸe geçmiÅŸtir aramaya devam edilmelidir.

b.

Yemli sarkıtmalar genelde sandaldan kullanmaya uygundur. Akıntı altında veya sandalın kürekle hafifçe hareket ettirilmesi ile sürütme gibi de çalışır. Bu uygulamada yem olarak solucan daha geçerlidir. altta hem ağırlık görevi görecek hem de balığın ilgisini çekecek yumuÅŸak plastik yem takılıdır. Sarkıtma demirli sandaldan uygulandığı zaman çapari gibi hafifçe çekilip bırakılarak yemlerin hareketlenmesi böylece daha fazla ilgi çekmesi saÄŸlanır. Ä°ki köstek ve hatta gerekirse üç köstek dahi konabilir. Kamışla kullanılabileceÄŸi gibi el oltası olarak da düzenlenebilir. Kamış olursa 10 – 30 gr. 2,4 kamış 030 olta ipi 020 veya 025 köstek kullanılır iÄŸneler solucan takmaya uygun 1 veya 2 numaradır, balığın boyuna göre 4 numaraya kadar çıkabilirsiniz. El oltasında 040 a kadar olta 030 beden, 025 köstekler uygun olacaktır.

Bu takımın daha çok alt iÄŸnesine balık gelmesi balığın dipte yemlendiÄŸini gösterir; veya bazı durumlarda levrek orta suya yükselerek buralarda oltaya vurur ki ağırlıklı sarkıtma indirilirken bu derinlik geçilip balığa yem gösterilemeyebilir. Peki bu durumda ne yapmalı. EÄŸer akıntılı sularda isek takım yeldirme gibi kullanılır. Yani ağırlık ya çıkartılıp yada çok çok azaltılarak takımın yavaÅŸca akıntı ile birlikte dibe inmesi saÄŸlanır. Bu durumda eÄŸer balık orta suda ise yavaÅŸ yavaÅŸ inen yemi görür ve alır; eÄŸer dipte ise akıntı ile tüm iÄŸneler dibe yayılacağından birden fazla balığı aynı anda yakalama ÅŸansı vardır. Akıntı olmayan durgun göllerde ise yeldirme daha çok balığın orta suya yükselmesi durumunda baÅŸarılı olur; dipteki balıkların avında birden fazla iÄŸne dolmayabilir, hatta fazlaca salınan takımda olta bedene sarılarak karışmaya neden olabilir. Bu durumda alınacak en iyi tedbir ağırlığı azaltmadan köstek boylarını kısaltarak daha kısa bedenle çalışmaktır.   

Sarkıtma sürütme arası bir uygulamada iki köstekli aynı tür bir takım düzenleyerek solucan yerine ölü veya canlı bütün yemle yemleyerek sandalı kürekle hafifçe hareket ettirip tatlı su levreklerinin ilgisini çekmektir. Yem balıklar kuyruktan veya alt çenesinden iÄŸneye takılabilir. Ben daha çok alt üst çeneden birlikte takıyorum.

c.

Karadan atılmaya daha uygundur. Yemi tüm doÄŸal yemler olabilir. Takım çalışır kurÅŸunlu düzenlenirse daha baÅŸarılı olur. Uzun atış gereken durumlarda kamışın uzun olması faydalıdır. Takım, kamış 3 veya 3,30 metre, 20-60 gr. testli, olta ipi 035, beden 025 olabilir, makina 035 misinadan 100 metre sarabilmelidir. Ä°ÄŸneler 1, 2 numara uzun saplı, teli kalın olmayan tipten olmalıdır. Kalın iÄŸne yemi bozabilir. Hazırlanıp yemlenen takım karadan atılarak, olta ipinin boÅŸluÄŸu alınır ve takım iÅŸaretlenerek vuruÅŸ beklenir. Ä°ÅŸaretleme herhangi bir ÅŸekilde olabilir; mesela kamıştan sonra olta ipine çıngırak asmak en yaygın yöntemdir. Sudak bahsinde anlatılan paket lastiÄŸi ile yapılan iÅŸaretleme ucuz bir yoldur. Daha geliÅŸmiÅŸ uygulamalarda yem-kontrol-sistemli makina ve elektronik vuruÅŸ ikaz cihazları kullanılır.

Yanda bütün ölü balıkla yemlenmiÅŸ bir dip olta takımı var. Alttaki resim ise Ä°ngiliz yöntemi solucan takma. LevreÄŸin bu yeme hiç dayanamadığını hemen vurduÄŸunu söylüyorlar. Yöntemin esasında toprak solucanının ara boÄŸumundan sonraki kısma boÅŸ bir şırınga ile hava basılıp hafifçe ÅŸiÅŸiriliyor. Bir kısmı yüzer olan solucan yerden kesilirken diÄŸer kısmı da kıvır kıvır kıvranarak tatlı su levreÄŸini dayanılmaz bir ÅŸekilde cezbediyor. Aman bu yöntemi uygularken dikkat edin iÄŸneyi elinize batırmayım, kıvranan bir solucana iÄŸne saplamak pek kolay deÄŸil.

 Oltanıza yakalanan tatlı su levreÄŸini karadaysanız, kıyı da müsait ise çekip hiç acele etmeden çekip karaya alın. Kıyı müsait deÄŸilse kepçe ile almanız gerekir. Sandaldan yakalanan levrek eÄŸer çekildiÄŸinde yorgunsa pek çırpınamaz, iÄŸne de genelde üst dudaÄŸa battığından baÅŸparmak balığın aÄŸzına sokulup alt çeneden sıkıca kavranarak alınır. Balık çırpınıyorsa kepçe kullanılır. Tatlı su levreÄŸini ön sırt yüzgeçlerinden tutmayın elinize batar can yakar. Solungaç kapaklarındaki dikensi uzantı elinizi kesebilir.

Tatlı su levreÄŸinin eti beyaz, az kılçıklı ve lezzetlidir. Derisinin yüzülerek filetosu çıkartılırsa lezzetli kızartma yapılır. Derinin nasıl yüzülüp fileto çıkarılacağı aÅŸağıdaki resimlerden görülebilir. Daha çok taze olarak tüketilir, bununla birlikte kurutulmuÅŸ ve tuzlanmış olarak da hazırlanır. Ekonomik deÄŸeri bölgeseldir.

Popularity: 13% [?]